Cách tính điểm hòa vốn giúp cửa hàng xác định số sản phẩm hoặc doanh thu tối thiểu cần đạt để bù đắp toàn bộ chi phí. Bài viết hướng dẫn phân loại chi phí, tính lãi góp, áp dụng công thức sản lượng và doanh thu, sau đó kiểm tra kết quả qua ví dụ thực tế. Nội dung được chia sẻ bởi Thư Quán Doanh Nhân.
Cách tính điểm hòa vốn nhanh cho cửa hàng nhỏ
Để xác định cửa hàng cần bán bao nhiêu mới không bị lỗ, hãy chuẩn bị ba nhóm dữ liệu: chi phí cố định, chi phí biến đổi và giá bán thực tế. Sau đó, tính lãi góp trước khi áp dụng công thức tính điểm hòa vốn.

Quy trình tính điểm hòa vốn bắt đầu từ chi phí cố định, chi phí biến đổi và giá bán thực tế.
Quy trình cơ bản gồm:
- Tổng hợp chi phí cố định trong cùng một kỳ.
- Tính chi phí biến đổi trên mỗi sản phẩm hoặc đơn hàng.
- Lấy giá bán trừ chi phí biến đổi để tìm lãi góp.
- Lấy chi phí cố định chia cho lãi góp để tìm số lượng cần bán.
- Đối chiếu lại bằng doanh thu và tổng chi phí.
Với cửa hàng bán một sản phẩm, phép tính khá đơn giản. Cửa hàng bán nhiều mặt hàng cần cân nhắc thêm tỷ trọng doanh thu và mức lãi góp của từng nhóm sản phẩm.
Điểm hòa vốn là gì và kết quả cho biết điều gì
Điểm hòa vốn là mức doanh thu hoặc sản lượng tại đó tổng doanh thu vừa đủ bù đắp tổng chi phí. Tại ngưỡng này, cửa hàng không lãi nhưng cũng không lỗ.
Nói cách khác, điểm hòa vốn cho biết cửa hàng phải đạt tối thiểu bao nhiêu sản phẩm, đơn hàng hoặc doanh thu để hoạt động không bị âm lợi nhuận.
Khi nào cửa hàng lỗ, hòa vốn hoặc có lợi nhuận
Có thể đọc kết quả theo ba trạng thái:
- Dưới điểm hòa vốn: Tổng lãi góp chưa đủ bù chi phí cố định. Cửa hàng bị lỗ.
- Đúng điểm hòa vốn: Doanh thu bằng tổng chi phí. Cửa hàng không lãi, không lỗ.
- Vượt điểm hòa vốn: Phần lãi góp từ sản phẩm bán thêm tạo ra lợi nhuận, nếu giá bán và chi phí vẫn nằm trong giả định ban đầu.
Ví dụ, một cửa hàng cần bán 750 sản phẩm mỗi tháng để hòa vốn. Bán 700 sản phẩm nghĩa là chưa đạt ngưỡng không lỗ. Bán 750 sản phẩm là vừa đủ bù chi phí. Bán 800 sản phẩm nghĩa là đã vượt điểm hòa vốn.
Vì sao điểm hòa vốn không phải mục tiêu lợi nhuận
Điểm hòa vốn chỉ là mức bán tối thiểu để không lỗ. Nó chưa phản ánh khoản lợi nhuận mà chủ cửa hàng mong muốn.
Nếu cửa hàng cần trả thêm nợ, tái đầu tư hoặc tạo thu nhập cho chủ doanh nghiệp, mục tiêu bán hàng phải cao hơn điểm hòa vốn. Khi đó, cần cộng lợi nhuận mong muốn vào chi phí cố định trước khi tính sản lượng cần bán.
Chuẩn bị số liệu trước khi tính điểm hòa vốn
Kết quả tính điểm hòa vốn chỉ đáng tin khi các số liệu được thu thập đúng và quy về cùng một kỳ. Nếu chi phí cố định tính theo tháng, doanh thu, sản lượng và chi phí biến đổi cũng phải tính theo tháng.
Xác định chi phí cố định theo cùng kỳ tính
Chi phí cố định là khoản chi không thay đổi trực tiếp theo số lượng sản phẩm bán ra trong một phạm vi hoạt động nhất định.
Các khoản thường gặp gồm:
- Tiền thuê mặt bằng.
- Lương cố định của nhân viên.
- Phí phần mềm trả định kỳ.
- Chi phí bảo hiểm hoặc duy trì hoạt động.
- Khấu hao thiết bị.
- Lãi vay hoặc khoản thanh toán cố định.
Nếu cửa hàng phân tích theo tháng, chi phí trả theo quý hoặc theo năm cần được quy đổi về tháng. Chẳng hạn, một khoản phí 12.000.000 đồng trả cho một năm có thể phân bổ thành 1.000.000 đồng mỗi tháng để đưa vào phép tính.
Xác định chi phí biến đổi trên mỗi sản phẩm hoặc đơn hàng
Chi phí biến đổi thay đổi theo số lượng sản phẩm bán ra hoặc số đơn hàng phát sinh. Cửa hàng bán càng nhiều thì tổng chi phí này thường càng tăng.
Ví dụ:
- Giá vốn hoặc giá nhập hàng.
- Bao bì và vật tư đóng gói.
- Phí thanh toán theo giao dịch.
- Chi phí giao hàng do cửa hàng chịu.
- Hoa hồng bán hàng theo đơn hoặc doanh thu.
- Chi phí khuyến mại gắn với từng đơn hàng.
Giá vốn là khoản quan trọng nhưng chưa chắc đã bao gồm toàn bộ chi phí phát sinh. Nếu một đơn hàng còn chịu phí thanh toán, bao bì hoặc giao hàng, các khoản này cần được cộng vào chi phí biến đổi trước khi tính lãi góp.
Tách chi phí hỗn hợp thành phần cố định và biến đổi
Chi phí hỗn hợp gồm cả phần cố định và phần thay đổi theo mức hoạt động. Điện, nhiên liệu, điện thoại, sửa chữa hoặc lương có hoa hồng là những trường hợp thường gặp.
Ví dụ, nhân viên nhận lương cứng 6.000.000 đồng mỗi tháng và hoa hồng theo doanh thu. Lương cứng có thể xếp vào chi phí cố định. Hoa hồng được đưa vào chi phí biến đổi.
Không nên gộp toàn bộ chi phí hỗn hợp vào một nhóm. Cách phân loại sai khiến lãi góp bị tính lệch và làm cho ngưỡng hòa vốn thấp hoặc cao hơn thực tế.
Tính lãi góp trước khi áp dụng công thức
Lãi góp là phần tiền còn lại từ doanh thu sau khi trừ chi phí biến đổi. Khoản này trước hết dùng để bù chi phí cố định. Chỉ phần còn lại sau khi đã bù hết chi phí cố định mới là lợi nhuận.

Lãi góp đơn vị là phần tiền mỗi sản phẩm đóng góp để bù chi phí cố định và tạo lợi nhuận.
Công thức lãi góp đơn vị
Công thức:
Lãi góp đơn vị = Giá bán đơn vị − Chi phí biến đổi đơn vị
Ví dụ, sản phẩm có giá bán 100.000 đồng và chi phí biến đổi 60.000 đồng:
100.000 − 60.000 = 40.000 đồng
Như vậy, mỗi sản phẩm đóng góp 40.000 đồng để bù chi phí cố định và tạo lợi nhuận.
Giá bán nên phản ánh số tiền cửa hàng thực nhận. Nếu thường xuyên giảm giá hoặc chiết khấu, không nên lấy giá niêm yết làm cơ sở khi tính.
Công thức tỷ lệ lãi góp
Tỷ lệ lãi góp cho biết trong mỗi đồng doanh thu có bao nhiêu phần còn lại để bù chi phí cố định và tạo lợi nhuận.
Tỷ lệ lãi góp = Lãi góp đơn vị ÷ Giá bán đơn vị
Với ví dụ trên:
40.000 ÷ 100.000 = 40%
Tỷ lệ này đặc biệt hữu ích khi cửa hàng muốn tính hòa vốn theo doanh thu. Nếu giá bán, chi phí biến đổi hoặc tỷ trọng sản phẩm thay đổi, tỷ lệ lãi góp cũng thay đổi.
| Biến số | Ý nghĩa | Công thức hoặc cách xác định |
|---|---|---|
| F | Chi phí cố định | Tổng khoản chi không thay đổi trực tiếp theo sản lượng trong kỳ |
| P | Giá bán đơn vị | Giá bán thực tế của một sản phẩm |
| V | Chi phí biến đổi đơn vị | Khoản chi phát sinh cho một sản phẩm |
| CM | Lãi góp đơn vị | CM = P − V |
| CMR | Tỷ lệ lãi góp | CMR = CM ÷ P |
| BEQ | Sản lượng hòa vốn | BEQ = F ÷ CM |
| BES | Doanh thu hòa vốn | BES = F ÷ CMR |
Công thức tính sản lượng hòa vốn
Sản lượng hòa vốn là số sản phẩm hoặc đơn hàng cần bán trong một kỳ để tổng lãi góp vừa đủ bù chi phí cố định.
Công thức sản lượng hòa vốn theo số sản phẩm
Công thức cơ bản:
Sản lượng hòa vốn = Chi phí cố định ÷ Lãi góp đơn vị
Có thể viết đầy đủ:
Sản lượng hòa vốn = Chi phí cố định ÷ (Giá bán đơn vị − Chi phí biến đổi đơn vị)
Ví dụ:
- Chi phí cố định mỗi tháng: 30.000.000 đồng.
- Giá bán mỗi sản phẩm: 100.000 đồng.
- Chi phí biến đổi mỗi sản phẩm: 60.000 đồng.
- Lãi góp đơn vị: 40.000 đồng.
Phép tính:
30.000.000 ÷ 40.000 = 750 sản phẩm
Cửa hàng cần bán 750 sản phẩm mỗi tháng để đạt ngưỡng không lỗ.
Điều kiện quan trọng là giá bán phải cao hơn chi phí biến đổi. Nếu hai khoản này bằng nhau, lãi góp bằng 0. Khi đó, mỗi sản phẩm không tạo ra khoản tiền nào để bù chi phí cố định. Nếu giá bán thấp hơn chi phí biến đổi, lãi góp âm và bán thêm có thể làm khoản lỗ tăng lên.
Cách làm tròn kết quả khi sản lượng có số lẻ
Sản phẩm hoặc đơn hàng thường được tính theo đơn vị nguyên. Vì vậy, nếu kết quả là số lẻ, cần làm tròn lên.
Ví dụ, kết quả là 750,2 sản phẩm. Cửa hàng phải đặt mục tiêu ít nhất 751 sản phẩm. Làm tròn xuống 750 sản phẩm sẽ khiến tổng lãi góp vẫn thiếu một phần để bù chi phí cố định.
Công thức tính doanh thu hòa vốn
Thay vì hỏi cần bán bao nhiêu sản phẩm, cửa hàng có thể xác định số tiền cần thu trong kỳ. Cách này phù hợp hơn khi danh mục sản phẩm có nhiều mức giá.
Công thức doanh thu hòa vốn theo tỷ lệ lãi góp
Công thức:
Doanh thu hòa vốn = Chi phí cố định ÷ Tỷ lệ lãi góp
Với chi phí cố định 30.000.000 đồng và tỷ lệ lãi góp 40%:
30.000.000 ÷ 40% = 75.000.000 đồng
Cửa hàng cần đạt doanh thu 75.000.000 đồng mỗi tháng để bù đủ tổng chi phí theo các giả định đã đặt ra.
Cách kiểm tra doanh thu hòa vốn từ sản lượng hòa vốn
Với cửa hàng bán một sản phẩm, có thể kiểm tra bằng cách nhân sản lượng hòa vốn với giá bán:
750 × 100.000 = 75.000.000 đồng
Kết quả trùng với doanh thu tính theo tỷ lệ lãi góp. Nếu hai kết quả không khớp, cần kiểm tra lại giá bán, chi phí biến đổi, đơn vị kỳ tính hoặc tỷ lệ phần trăm.
Ví dụ tính điểm hòa vốn cho cửa hàng nhỏ
Dưới đây là một ví dụ tính điểm hòa vốn với cửa hàng chỉ bán một sản phẩm. Số liệu dùng để minh họa cách làm.
Tính sản lượng hòa vốn từ giá bán và chi phí
Giả sử cửa hàng có các dữ liệu mỗi tháng:
- Chi phí cố định: 30.000.000 đồng.
- Giá bán một sản phẩm: 100.000 đồng.
- Chi phí biến đổi mỗi sản phẩm: 60.000 đồng.
Trước hết, tính lãi góp đơn vị:
100.000 − 60.000 = 40.000 đồng
Tiếp theo, tính số lượng cần bán:
30.000.000 ÷ 40.000 = 750 sản phẩm
Vậy cửa hàng cần bán 750 sản phẩm mỗi tháng để hòa vốn.
Tính doanh thu hòa vốn từ tỷ lệ lãi góp
Tỷ lệ lãi góp:
40.000 ÷ 100.000 = 40%
Doanh thu cần đạt:
30.000.000 ÷ 40% = 75.000.000 đồng
Cửa hàng cần thu 75.000.000 đồng mỗi tháng. Đây là doanh thu cần đạt để hòa vốn, không phải doanh thu tạo ra lợi nhuận.
Kiểm tra kết quả bằng doanh thu và tổng chi phí
Có thể đối chiếu theo ba khoản:
- Doanh thu: 75.000.000 đồng.
- Chi phí biến đổi: 750 × 60.000 = 45.000.000 đồng.
- Chi phí cố định: 30.000.000 đồng.
Tổng chi phí:
45.000.000 + 30.000.000 = 75.000.000 đồng
Doanh thu bằng tổng chi phí. Kết quả xác nhận cửa hàng đang hòa vốn.
Nếu cửa hàng bán 900 sản phẩm:
- Doanh thu: 900 × 100.000 = 90.000.000 đồng.
- Chi phí biến đổi: 900 × 60.000 = 54.000.000 đồng.
- Lãi góp: 90.000.000 − 54.000.000 = 36.000.000 đồng.
- Lợi nhuận sau chi phí cố định: 36.000.000 − 30.000.000 = 6.000.000 đồng.
Cách kiểm tra và diễn giải kết quả hòa vốn
Sau khi tính toán, không nên chỉ ghi lại một con số. Cần so sánh sản lượng hoặc doanh thu thực tế với ngưỡng đã xác định.

So sánh sản lượng thực tế với điểm hòa vốn giúp xác định cửa hàng đang lỗ, hòa vốn hay có lợi nhuận.
Kết quả dưới điểm hòa vốn
Nếu cửa hàng bán dưới ngưỡng hòa vốn, tổng lãi góp chưa đủ bù chi phí cố định. Phần thiếu hụt chính là khoản lỗ trong kỳ theo mô hình tính.
Ví dụ, điểm hòa vốn là 750 sản phẩm nhưng cửa hàng chỉ bán 700 sản phẩm. Với lãi góp 40.000 đồng, tổng lãi góp là:
700 × 40.000 = 28.000.000 đồng
Chi phí cố định là 30.000.000 đồng. Cửa hàng thiếu 2.000.000 đồng để bù đủ chi phí.
Kết quả đúng bằng điểm hòa vốn
Khi bán đúng 750 sản phẩm, tổng lãi góp bằng 30.000.000 đồng. Khoản này vừa đủ bù chi phí cố định. Lợi nhuận bằng 0.
Kết quả vượt điểm hòa vốn
Mức bán vượt điểm hòa vốn tạo ra lợi nhuận theo lãi góp đơn vị, nếu các giả định về giá bán và chi phí không đổi.
Ví dụ, cửa hàng bán 800 sản phẩm, vượt ngưỡng 750 sản phẩm là 50 sản phẩm. Lợi nhuận tăng thêm:
50 × 40.000 = 2.000.000 đồng
Những lỗi thường gặp khi tính điểm hòa vốn
Các lỗi khi tính điểm hòa vốn thường xuất phát từ dữ liệu thiếu, phân loại sai hoặc dùng giả định đã lỗi thời.
Bỏ sót phí thanh toán, giao hàng, bao bì hoặc hoa hồng
Nếu chỉ lấy giá bán trừ giá nhập, lãi góp có thể bị đánh giá cao hơn thực tế. Các khoản phí phát sinh theo đơn hàng cần được đưa vào chi phí biến đổi.
Ví dụ, sản phẩm có giá bán 100.000 đồng và giá nhập 60.000 đồng. Nếu có thêm 3.000 đồng phí thanh toán và 2.000 đồng bao bì, chi phí biến đổi thực tế là 65.000 đồng, không phải 60.000 đồng.
Dùng số liệu không cùng kỳ
Không nên lấy tiền thuê theo tháng nhưng dùng doanh thu theo tuần. Hãy quy đổi các khoản về cùng kỳ trước khi tính. Sự thống nhất này giúp kết quả phản ánh đúng hoạt động kinh doanh.
Không cập nhật khi giá bán hoặc chi phí thay đổi
Giá nhập tăng, tiền thuê tăng, thay đổi phí giao hàng hoặc giảm giá thường xuyên đều có thể làm ngưỡng hòa vốn thay đổi.
Nên tính lại khi có thay đổi đáng kể về giá bán, chi phí biến đổi, chi phí cố định hoặc cơ cấu sản phẩm.
Cách tính khi cửa hàng bán nhiều sản phẩm
Với điểm hòa vốn nhiều sản phẩm, mỗi mặt hàng có giá bán và lãi góp khác nhau. Không nên lấy một sản phẩm đại diện nếu cơ cấu bán hàng thay đổi thường xuyên.
Dùng tỷ lệ lãi góp bình quân theo cơ cấu bán hàng
Cửa hàng có thể dùng tỷ lệ lãi góp bình quân có trọng số. Tỷ lệ này cần phản ánh tỷ trọng doanh thu hoặc sản lượng dự kiến của từng nhóm sản phẩm.
Ví dụ, nhóm sản phẩm có lãi góp cao chiếm phần lớn doanh thu sẽ làm tỷ lệ bình quân tăng. Nếu khách hàng chuyển sang nhóm có lãi góp thấp, doanh thu cần đạt để hòa vốn có thể tăng.
Kiểm soát thay đổi trong cơ cấu sản phẩm
Phân tích nhiều sản phẩm thường giả định cơ cấu bán hàng ổn định. Khi tỷ trọng sản phẩm thay đổi, nên cập nhật lại tỷ lệ lãi góp bình quân và doanh thu hòa vốn.
Tính mức bán để đạt lợi nhuận mục tiêu
Điểm hòa vốn chỉ cho biết mức không lỗ. Nếu muốn xác định sản lượng đạt lợi nhuận mục tiêu, cần cộng khoản lợi nhuận mong muốn vào chi phí cố định.

Mức bán để đạt lợi nhuận mục tiêu được tính bằng cách cộng lợi nhuận mong muốn vào chi phí cố định.
Công thức sản lượng theo lợi nhuận mục tiêu
Công thức:
Sản lượng cần bán = (Chi phí cố định + Lợi nhuận mục tiêu) ÷ Lãi góp đơn vị
Ví dụ, cửa hàng có:
- Chi phí cố định: 30.000.000 đồng.
- Lợi nhuận mục tiêu: 10.000.000 đồng.
- Lãi góp đơn vị: 40.000 đồng.
Phép tính:
(30.000.000 + 10.000.000) ÷ 40.000 = 1.000 sản phẩm
Phân biệt mức hòa vốn với mức bán có lợi nhuận
750 sản phẩm là mức hòa vốn trong ví dụ. 1.000 sản phẩm là mức cần bán để đạt lợi nhuận mục tiêu 10.000.000 đồng.
Hai con số phục vụ hai mục đích khác nhau. Một con số giúp xác định ngưỡng không lỗ. Con số còn lại hỗ trợ lập mục tiêu kinh doanh.
Checklist tính điểm hòa vốn cho cửa hàng nhỏ
Dùng checklist sau để rà soát cách tính điểm hòa vốn trước khi đưa kết quả vào kế hoạch bán hàng.
Kiểm tra chi phí, giá bán và kỳ tính
- Đã liệt kê đầy đủ chi phí cố định chưa?
- Đã tính giá vốn trên từng sản phẩm hoặc đơn hàng chưa?
- Đã cộng phí thanh toán, giao hàng, bao bì và hoa hồng chưa?
- Giá bán có phản ánh mức thực nhận sau chiết khấu không?
- Doanh thu, sản lượng và chi phí có cùng kỳ không?
- Chi phí hỗn hợp đã được tách thành phần cố định và biến đổi chưa?
Đối chiếu sản lượng, doanh thu và tổng chi phí
- Tính lãi góp đơn vị.
- Tính tỷ lệ lãi góp.
- Lấy chi phí cố định chia cho lãi góp để tìm sản lượng.
- Lấy chi phí cố định chia cho tỷ lệ lãi góp để tìm doanh thu.
- Nhân sản lượng hòa vốn với giá bán để kiểm tra doanh thu.
- Cộng chi phí biến đổi và chi phí cố định để đối chiếu tổng chi phí.
- Cập nhật lại phép tính khi giá bán, chi phí hoặc cơ cấu sản phẩm thay đổi.
Điểm hòa vốn giúp cửa hàng biết mức bán tối thiểu để không lỗ, còn lợi nhuận mục tiêu hỗ trợ lập kế hoạch kinh doanh cụ thể hơn. Hãy cập nhật số liệu khi giá bán, chi phí hoặc cơ cấu sản phẩm thay đổi, đồng thời tìm thêm kiến thức tại Khởi Nghiệp. Nắm vững cách tính điểm hòa vốn để đưa ra mục tiêu bán hàng sát thực tế.


